رد پای بن سلمان در آتشبس؛ تهران و واشنگتن چقدر به توافق نزدیک شدهاند؟
نشریه میدل ایست آی از منابعی نقل میکند که عربستان سعودی، ایالات متحد را تحت فشار قرار داد تا برای حفظ مذاکرات با ایران، آتشبس در لبنان را تضمین کند.
شبکه سیانان از قول منابع ایرانی ادعا کرده که دور بعدی مذاکرات آمریکا و ایران قرار است روز دوشنبه در پاکستان برگزار شود.
به گزارش اکو ایران، مطابق این گزارش، به گفته مقامهای ایرانی آگاه از این مذاکرات، انتظار میرود که یک دور تازه از نشستها میان مذاکرهکنندگان ایرانی و آمریکایی روز دوشنبه در اسلامآباد پاکستان برگزار شود. آنها همچنین گفتند که انتظار دارند مذاکرهکنندگان روز یکشنبه وارد اسلامآباد شوند.
در همین رابطه خبرگزاری رویترز از قول «یک مقام ارشد ایرانی» نقل میکند که اختلافات قابلتوجهی میان ایران و ایالات متحد، از جمله درباره مسائل هستهای، باقی مانده است.
همین خبرگزاری در گزارشی دیگر میگوید، اوایل روز شنبه هیچ نشانهای از آمادگی برای برگزاری مذاکرات در پایتخت پاکستان وجود نداشت؛ جایی که بالاترین سطح مذاکرات میان آمریکا و ایران از زمان انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ در آخر هفته گذشته بدون دستیابی به توافق پایان یافت.
در همین رابطه نشریه میدل ایست آی از منابعی نقل میکند که عربستان سعودی، ایالات متحد را تحت فشار قرار داد تا برای حفظ مذاکرات با ایران، آتشبس در لبنان را تضمین کند.
منابع آگاه ایرانی و پاکستانی به رویترز چه گفتند؟
به نوشته خبرگزاری رویترز، ارتش پاکستان روز شنبه اعلام کرد که میانجی اصلی پاکستانی، یعنی فرمانده ارتش، فیلد مارشال عاصم منیر، گفتوگوی سه روزه در تهران را به پایان رسانده است. یک منبع پاکستانی آگاه از تلاشهای میانجیگری گفت که یک دیدار میان ایران و ایالات متحد میتواند به تولید یک یادداشت تفاهم اولیه منجر شود و پس از آن ظرف ۶۰ روز یک توافق جامع صلح حاصل گردد.
یک مقام ارشد ایرانی گفت که تهران امیدوار است در روزهای آینده یک توافق مقدماتی به دست آید. بر اساس گفته افراد آگاه از پیشنهادها، ایالات متحد در مذاکرات آخر هفته گذشته پیشنهاد تعلیق ۲۰ساله تمامی فعالیتهای هستهای ایران را مطرح کرد، درحالیکه ایران توقفی سه تا پنجساله را پیشنهاد داده بود. دو منبع ایرانی گفتهاند که نشانههایی از یک سازش وجود داشته که میتواند به حذف بخشی از ذخایر اورانیوم منجر شود.
اختلافات قابلتوجه و خواستههای طرف ایرانی
در همین شرایط، یک مقام ارشد ایرانی روز جمعه به خبرگزاری رویترز گفت که برای دستیابی به توافقی با هدف پایان دادن به جنگ، اختلافات قابلتوجهی میان ایران و ایالات متحد همچنان باقی است؛ و افزود که باز نگاه داشتن تنگه هرمز «مشروط به پایبندی آمریکا به شروط آتشبس» است.
این مقام که به شرط ناشناس ماندن گفتوگو میکرد، گفت: «هیچ توافقی درباره جزئیات مسائل هستهای حاصل نشده است» و برای غلبه بر اختلافات، مذاکرات جدی لازم است. او گفت که تهران امیدوار است که در روزهای آینده، با تلاشهای میانجیگرانه پاکستان، یک توافق اولیه حاصل شود؛ با این امکان که آتشبس تمدید گردد تا «فضایی برای گفتوگوهای بیشتر درباره رفع تحریمها علیه ایران و تضمین دریافت غرامت خسارات جنگ» ایجاد شود.
او افزود: «در مقابل، ایران به جامعه بینالمللی درباره ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای خود اطمینان خواهد داد،» و نیز اضافه کرد که هر «روایت دیگری درباره مذاکرات جاری، تحریف وضعیت است».
سخنان ترامپ: بیان رویدادها یا بیان آرزوها؟
سیانان هم به نقل از یک مقام ایرانی میگوید که ادعاهای ترامپ درباره واگذاری اورانیوم از سوی ایران «واقعیتهای آلترناتیو» هستند. یک مقام ارشد ایرانی ادعاهای رئیسجمهور ایالات متحد درباره امتیازاتی که گفته میشود تهران حاضر است به واشینگتن بدهد را «واقعیتهای آلترناتیو» خواند.
این مقام ادعاهای ترامپ مبنی بر اینکه ایران با انتقال ذخایر اورانیوم با غنای بالا به آمریکا موافقت کرده را رد کرد و این درخواست را «از اساس غیرقابل طرح» توصیف کرد. این منبع همچنین ادعای رئیسجمهور آمریکا مبنی بر اینکه ایران پذیرفته است غنیسازی اورانیوم را بهطور نامحدود متوقف کند، رد کرد و گفت ایران «هرگز نخواهد پذیرفت» که «استثنایی از حقوق بینالملل» باشد. او افزود که مسئله غنیسازی یکی از مهمترین نقاط اختلاف باقیمانده میان دو طرف است.
این منبع هشدار داد خودستاییهای آشکار ترامپ میتواند روند مذاکرات جاری را از مسیر خارج کند و افزود که ایران ممکن است به این نتیجه برسد که «درحالیکه ایران به یک روند دیپلماتیک نتیجهمحور متعهد است»، ایالات متحد ممکن است «از دیپلماسی برای فرسایش دیپلماسی استفاده کند و در حال برنامهریزی برای یک تجاوز تازه باشد؛ که ایران آماده است بهطور قاطع به آن پاسخ دهد».
تلاشهای دیپلماتیک سعودی در لبنان
میدل ایست آی هم با انتشار گزارشی ابعاد جدیدی از برقراری آتشبس را افشا کرده است. بر اساس این گزارش، یک تماس خصوصی میان دونالد ترامپ و ولیعهد محمد بن سلمان یک روز پیش از آتشبس در لبنان انجام شد.
چندین مقام آمریکایی، غربی و عرب به تارنمای میدل ایست آی گفتند که عربستان سعودی آمریکا را تحت فشار قرار داد تا برای تداوم مذاکرات با ایران، تأمین آتشبس در لبنان را در اولویت قرار دهد؛ درحالیکه این پادشاهی به سوی تلاشهای میانجیگرانه برای بازگشایی تنگه هرمز حرکت میکند.
به گفته مقامهای عرب و غربی، ولیعهد سعودی، محمد بن سلمان، در یک تماس تلفنی خصوصی در روز چهارشنبه، دونالد ترامپ را بر اهمیت آتشبس در لبنان تحت فشار قرار داد. ترامپ بعدازظهر پنجشنبه یک آتشبس ۱۰ روزه در لبنان اعلام کرد که چند تن از این مقامها آن را نتیجه لابیگری این پادشاهی دانستند. هنوز مشخص نیست که آیا اسرائیل به این توافق پایبند خواهد بود یا نه و اینکه ترامپ چه میزان فشار بر نخستوزیر اسرائیل، نتانیاهو، وارد خواهد کرد. همزمان، حزبالله از دولت لبنان به دلیل ورود به مذاکرات مستقیم و نادر با اسرائیل انتقاد کرده است.
یک مقام غربی آگاه از گفتوگوی دو رهبر به میدل ایست آی گفت: «محمد بن سلمان خواهان بازگشایی تنگه هرمز است و به ترامپ گفت که آتشبس در لبنان برای دستیابی به این هدف و پایان دادن به جنگ حیاتی است.»
مقامهای آمریکایی و عرب به میدل ایست آی گفتند که وزیر امور خارجه سعودی، شاهزاده فیصل بن فرحان، ممکن است هفته آینده با وزیر خارجه آمریکا، مارکو روبیو، دیدار کند.
آنها افزودند که احتمال دارد خالد بن سلمان، وزیر دفاع سعودی، برادر ولیعهد و مشاور نزدیک او نیز به این دیدار بپیوندد. یک مقام غربی و یک مقام عرب هم به میدل ایست آی گفتند که مقامهای سعودی همچنین در حال توزیع یک سند مذاکرهاند.
اگر توافق لبنان پایدار بماند، میتواند تلاشهای تهران و واشینگتن برای تمدید آتشبس خودشان را که در ۲۱ آوریل منقضی میشود، تقویت کند. ترامپ روز چهارشنبه گفت که مذاکرات ممکن است ظرف دو روز آینده در اسلامآباد از سر گرفته شود.
«این یک رقص است»
پاکستان به میانجی اصلی میان ایالات متحد و ایران تبدیل شده است؛ اما در پشت صحنه، بسیاری از مقامهای غربی و عرب به میدل ایست آی میگویند که اسلامآباد بدون پشتیبانی سعودی، یعنی یک متحد و حامی کلیدی، توانایی انجام مانور را نخواهد داشت.
دو کشور سعودی و پاکستان یک پیمان دفاعی مشترک دارند و ریاض اغلب یک خط نجات اقتصادی برای اسلامآباد فراهم کرده است. در همین هفته، پس از آنکه پاکستان ناچار به بازپرداخت بدهی به امارات متحد عربی شد، عربستان سعودی با ارائه یک وام ۳ میلیارد دلاری به این کشور موافقت کرد.
یک مقام غربی به میدل ایست آی گفت که سعودی در موقعیت مناسبی قرار داشت تا ترامپ را به میانجیگری ترغیب کند و او را به اهمیت درخواست ایران برای آتشبس در لبنان آگاه سازد. درحالیکه این پادشاهی در ابتدا با حمله آمریکا به ایران مخالفت کرده بود، در نهایت از ایالات متحد حمایت کرد.
میدل ایست آی نخستین رسانهای بود که فاش کرد که سعودی پایگاه هوایی ملک فهد در طائف را در اختیار ایالات متحد قرار داده است، درحالیکه حملات ایران خساراتی به پایگاه هوایی شاهزاده سلطان وارد کرده بود. عربستان سعودی همچنین ترامپ را درحالیکه زیرساختهای انرژی این کشور و دیگر کشورها مورد هدف قرار گرفته بودند، تحت فشار قرار داد تا حملات آمریکا به ایران را ادامه دهد.
مقام غربی مذکور به میدل ایست آی گفت: «عربستان به درخواست آمریکا پاسخ داد و حداقل اقدامات لازم برای راضی ساختن ترامپ را انجام داد؛ اما اکنون تمرکز آنها بر بازگشایی تنگه هرمز و آتشبس است. آنها خواهان تشدید بیشتر تنشها نیستند. این یک رقص است.»
روزنامه وال استریت ژورنال پیشتر گزارش داده بود که سعودی از ترامپ خواسته است که محاصره آمریکا علیه تنگه هرمز را اجرا نکند. به دلیل خط لوله شرق-غرب که از خلیج فارس به دریای سرخ امتداد دارد، عربستان سعودی توانسته است کنترل ایران بر تنگه هرمز را دور بزند و روزانه حدود پنج میلیون بشکه نفت صادر کند، اما بهطور فعال در تلاش است تا اطمینان حاصل کند که انصارالله یمن تنگه بابالمندب را نبندند.
