سیاست خارجی جای تزریق شکافهای سیاست داخلی نیست
در محیطی که بیثباتی و پیشبینیناپذیری به واقعیت غالب تبدیل شده، حفظ آمادگی و پرهیز از غافلگیری ضرورتی دایمی است. تجربههای اخیر نشان داد که ساختارهای تصمیمگیری و ظرفیتهای مدیریتی کشور از سطح قابلتوجهی از تابآوری برخوردارند. همچنین واکنش جامعه و تقویت حس همبستگی ملی در برابر فشارها، سرمایهای مهم برای عبور از شرایط دشوار بوده است.
امیرعباس میرزاخانی در اعتماد نوشت: کشور در یکی از پیچیدهترین مقاطع خود قرار گرفته. تحولات اخیر نشان داد که عبور از مرحله تقابل مستقیم به توقف درگیری و گشوده شدن مسیرهای سیاسی، گامی مهم در مدیریت بحران بوده است. با این حال واقعبینی ایجاب میکند که این وضعیت پایان ماجرا تلقی نشود.
در محیطی که بیثباتی و پیشبینیناپذیری به واقعیت غالب تبدیل شده، حفظ آمادگی و پرهیز از غافلگیری ضرورتی دایمی است. تجربههای اخیر نشان داد که ساختارهای تصمیمگیری و ظرفیتهای مدیریتی کشور از سطح قابلتوجهی از تابآوری برخوردارند. همچنین واکنش جامعه و تقویت حس همبستگی ملی در برابر فشارها، سرمایهای مهم برای عبور از شرایط دشوار بوده است.
حفظ این سرمایه اجتماعی بیش از هر چیز نیازمند پرهیز از شکافهای داخلی و تقویت همگرایی در عرصه عمومی است. در میانمدت و بلندمدت، اقتصاد مهمترین حوزهای است که میتواند تحت فشار قرار گیرد. آسیب دیدن زیرساختها و محدودیتهای اقتصادی ممکن است بر زندگی روزمره مردم اثر بگذارد.
با این حال ظرفیتهای گسترده داخلی، نیروی انسانی تحصیلکرده و خلاق و توان بخش خصوصی، امکان جبران و بازسازی را فراهم میکند؛ به شرط آنکه این ظرفیتها مورد اعتماد و حمایت قرار گیرند. در چنین شرایطی شفافیت با جامعه اهمیت تعیینکنندهای دارد. مردم حق دارند بدانند مسیر پیشرو چگونه تعریف شده و افق تصمیمات چیست. گفتوگوی صادقانه با جامعه و تبیین چشمانداز آینده، نه تنها اعتماد عمومی را تقویت میکند بلکه مانع از تبدیل دشواریها به بحرانهای اجتماعی میشود.
ازسوی دیگر، تمرکز بر منافع کلان ملی ایجاب میکند که اختلافات و رقابتهای سیاسی داخلی به عرصه مسائل راهبردی کشیده نشود. مدیریت بحرانهای بیرونی نیازمند تمرکز، هماهنگی و استفاده از تمامی ظرفیتهای کارشناسی و دیپلماتیک کشور است. بهرهگیری از ابزارهای سیاسی و گفتوگو نیز میتواند در چارچوب منافع ملی به کاهش تنشها و گشودن مسیرهای تازه کمک کند.
درنهایت، عنصر تعیینکننده در حفظ همراهی اجتماعی، عدالت است. هرجا نشانههای روشن عدالت و انصاف در تصمیمگیریها دیده شود، تابآوری جامعه نیز افزایش مییابد. مردم در مسیر سرفرازی و آینده بهتر کشور، دشواریها را تحمل میکنند، به شرط آنکه احساس کنند عدالت و صداقت در اداره امور حاکم است. عبور از شرایط پیچیده کنونی بیش از هر چیز به انسجام، شفافیت، اعتماد به ظرفیتهای داخلی و تقویت حس عدالت نیاز دارد. این چهار ستون میتواند پایهای برای حفظ تابآوری ملی و حرکت به سوی آیندهای باثباتتر باشد.
با وجود قدرت مخرب امریکا و جنگ کثیف اسراییل، هر اقدام خطرناکی ممکن است، اما باتوجه به آنچه از توان و ابتکار نظامی کشور دیدهایم، نگرانی چندانی از تابآوری نظامی وجود ندارد؛ فقط باید آماده بود و غافلگیر نشد. ساختار سیاسی نیز در برابر ترورها و فشارها تابآوری فوقالعادهای نشان داده و تمامیت ملی نیز از عیار بالاتری برخوردار شده است.
در میانمدت و بلندمدت، اقتصاد پاشنه آشیل ایران است و محاصره جنوب اثرگذار، اما اگر به نقشآفرینی مردم، نیروی انسانی مبتکر و تحصیلکرده و ابتکار بخش خصوصی اعتماد شود، کشوری با این وسعت و ظرفیت داخلی را نمیتوان خفه کرد. باتوجه به هدف قرار گرفتن برخی زیرساختها، نگرانی از نارضایتی و ناآرامیهای اقتصادبنیان واقعی است، اما معمولا در ایران مشکلات اقتصادی بدون خوراک سیاسی به تنهایی به بحران تبدیل نمیشود. در این مسیر، اگر حاکمیت و رسانههایش -و نیز جریانهای سیاسی و رسانهای- ازجمله اصلاحطلبان و روشنفکران، مدتی مطالبات سیاسی و فرهنگی را کنار بگذارند و به سمت همکاری و انسجام حرکت کنند، اثرگذار و حتی تعیینکننده خواهند بود.
سیاست خارجی جای تزریق شکافهای سیاست داخلی نیست؛ چنین خطایی زمینه چندپارچگی اجتماعی و جنگ روانی بیگانه را فراهم میکند. ما مورد حمله یک ابرقدرت و یک اشغالگر نابودگر قرار گرفتهایم و پیچیدگیها و مصالح ازسوی مردم درک میشود. در این شرایط، افقگشایی درباره خطوط کلی، تعریف پیروزی، مسیر توافق و آینده جنگ و مذاکرات، از حقوق اجتماعی و ضامن وفاق ملی است.
مردم حق دارند بدانند به کجا میروند. انسجام در حاکمیت، شفافیت با مردم، ارزیابی واقعبینانه از توان داخلی، استقبال از مذاکره با شروط معقول و بهرهگیری از تمام ظرفیت دیپلماسی کشور، شرط تابآوری تا زمان دستیابی به نتیجه است. بدانیم مردم برای سرفرازی میهن و نسلهای آینده، کاستیها را تحمل میکنند. در برابر کاستیهای داخلی نیز، در همه حال عدالت باطلالسحر است. بوی عدالت که بلند شود، مردم تا ثریا همراهی خواهند کرد.
