زندگی ٧٠ درصد مردم زاهدان در سکونتگاه‌های غیررسمی/ عادی‌شدن کابل‌کشی از تیر برق‌ها و برق‌گرفتگی کودکان

فریدون بابایی اقدم، عضو هیات مدیره شرکت بازآفرینی شهری، با اشاره به اقدامات انجام شده برای بررسی‌ها و شناخت دقیق از موضعیت موجود استان‌های کشور و شهرها و محلات در حوزه پراکندگی بافت‌های پرخطر و سکونتگاه‌های غیررسمی و جمعیت حاشیه نشینی اظهار داشت: بخشی از رسالت ما به عنوان دبیرخانه ستاد بازآفرینی کشور بحث نظارت ملی بر سیاستی است که در دو دهه اخیر تحت عنوان بازآفرینی شهری به اجرا رسیده، از این رو بازدیدهای استانی و میدانی یکی از ضرورت‌ها محسوب می‌شود و بازدیدهای میدانی مستمر از محلات هدف بازآفرینی شهری را در دستور کار قرار دادیم. 

به گزارش ایلنا، وی ادامه داد: براساس آخرین مصوبه شورای عالی معماری شهری؛ چهار پهنه به عنوان محلات هدف تعریف شده و پهنه‌های پرمخاطره، سکونت‌گاه‌های غیر رسمی تحت عنوان حاشیه نشینی، بافت‌های ناکارآمد و بافت‌های فرسوده و همچنین بافت‌های تاریخی به عنوان چهار پهنه عنوان شده، مورد بررسی قرار می‌گیرند. تلاشم بر این است که در بازدیدهای استانی و بازدید از مناطق هدف، بر روی موضوع سکونتگاه‌های غیررسمی تمرکز داشته باشم. 

عضو هیات مدیره شرکت بازآفرینی شهری گفت: در مصوبه شورای عالی معماری و شهرسازی هم اولویت بر مداخله با مناطق سکونتگاه‌های غیررسمی است چراکه هم پهنه پرمخاطره و هم سکونتگاه غیررسمی محسوب می‌شود. از این رو بازدیدها به شناخت وضع موجود و به آنچه که زیر پوست شهر می‌گذرد بسیار کمک می‌کند تا برنامه دقیقی هم برای رفع این مشکلات طرح ریزی شود. 

وی گفت: پیشنهادی که ارایه شده این است که با هدف شناسایی و شناخت وضع موجود مدیران از مناطق هدف بازدید میدانی داشته باشند. در همین راستا سه استان کرمان، سیستان و بلوچستان و یزد را به صورت دقیق مورد بررسی قرار دادیم. 

سکونتگاه‌های غیررسمی زاهدان بسیار حاد است

عضو هیات مدیره شرکت بازآفرینی شهری با اشاره به وضعیت پهنه‌های پرخطر و حاشیه‌نشینی در زاهدان گفت: در مصوبه شورای عالی معماری و شهرسازی برای شناسایی بافت‌های مسأله‌دار آمده است که اگر بر روی طرح جامع و تفصیلی کار می‌شود؛ این موضوع هم در نظر گرفته شود که در استان‌ها چه میزان بافت پرخطر، سکونتگاه غیررسمی، بافت ناکارآمد و… وجود دارد. اما نحوه عملکرد استان‌ها متفاوت است، استان‌هایی مطالعات به روز در این باره دارند و استان‌هایی هم اقداماتی در این زمینه انجام ندادند. در همان مصوبه آمده است که شرکت بازآفرینی و شهرداری‌ها و وزارت کشور مسئول انجام این اقدامات هستند و براساس قدرت و ضعف شهرداری‌ها این اقدام قدرت و ضعف دارد. 

وی ادامه داد: در استان سیستان و بلوچستان شرکت بازآفرینی شهری در قالب دو اداره کل مدیریت می‌شود، اداره کل شمال با مرکزیت زاهدان و اداره کل جنوب با مرکزیت ایرانشهر است. متاسفانه وضعیت بافت‌های شهری از نظر سکونتگاه‌های غیررسمی و پهنه‌های پرخطر در این منطقه و استان بسیار حاد است. از شهر زاهدان گرفته تا چابهار در جنوبی‌ترین استان شاهد وضعیت بسیار نامناسب هستیم. 

بابایی اقدم تاکید کرد: در زاهدان در منطقه شیرآباد در کنار معضل سکونت غیر رسمی، شاهد رهاشدگی فاضلاب‌های شهری در کوچه‌ها و مناطق مسکونی هستیم و آسیب‌های اجتماعی در این منطقه بسیار حاد و جدی است. پس از شیرآباد همین مشکلات در محلات کریم‌آباد، قاسم آباد، همت آباد و… وجود دارد. اما در بین این محلات پهنه رسالت شمالی با وسعت ۳۰ هکتار وضعیت بسیار بغرنجی دارد. 

وی افزود: خانه‌های پهنه رسالت در حالت سراشیبی قراردارند و بافت مسکونی ریزدانه است و فاضلاب در داخل کوچه و معابر است و تبدیل به یک رود شده است! 

عضو هیات مدیره شرکت بازآفرینی شهری از آغاز اقداماتی برای بهبود این وضعیت حاکم در زاهدان خبر داد و گفت: در پهنه پرخطر سیاست باید اسکان مجدد با باشد، باید کاربری این منطقه در طرح تفصیلی به فضای سبز تغییر کند و به ساکنان این منطقه، در جای دیگری زمین یا مسکن واگذار کنیم. در گام اول با ۴۰ خانوار توافق شده که ما به ازای خانه‌های این پهنه پر خطر، اراضی در منطقه دیگری واگذار شود و علاوه بر اراضی تسهیلات بانکی هم برای ساخت مسکن به این خانوار اختصاص پیدا می‌کند. 

وی با تاکید بر اینکه برای رفع این مشکلات باید ارتباط بین شهرداری‌ها و ادارات و ستاد بازآفرینی شهری قوی‌تر شود، اظهار داشت: با توجه به وضعیت مناطق هدف بازآفرینی شهری در محلات زاهدان از جمله جاری شدن رود فاضلاب در کوچه‌ها یا ساخت و سازهای غیر مجاز و غیر اصولی و وضعیت حاشیه نشینی، معتقدم جای نظارت شهرداری در منطقه خالی است و شاید نیاز به تلنگری باشد. البته برای بهبود این وضعیت موضوع مهم مباحث مالی است که این موضوع به سازمان برنامه و بودجه برمی‌گردد. برای مثال؛ درباره رفع مشکل رود فاضلاب در مناطقی از زاهدان نیاز به منابع مالی داریم که متولی آن سازمان برنامه است. از این برای اصلاح این وضعیت باید اقدام مشترک بین نهادها و سازمان‌های مرتبط انجام شود. 

بابایی اقدم گفت: نه تنها در این محلات بلکه در مناطق مرکزی زاهدان شاهد دریاچه‌ای از فاضلاب هستیم که بوی تعفنی را ایجاد کرده و بهداشت محیطی به شدت آسیب دیده و زندگی در این مناطق را بسیار دشوارتر کرده است. 

زندگی ۷۰ درصد مردم زاهدان در سکونتگاه‌های غیررسمی/ افزایش مهاجران پس از خشک شدن هیرمند

وی با اشاره به مهاجرت گسترده به این مناطق اظهار داشت: پس از خشک شدن هیرمند شاهد ورود گسترده مهاجران به این مناطق و محلات بودیم و این مناطق به شدت مهاجرپذیر هستند و تعدادی از محلات وجود نداشتند و این محلات غیر مجاز در ده سال گذشته به دلیل افزایش مهاجرت شکل گرفته‌اند. 

بابایی اقدم با اشاره به میزان جمعیت حاشیه نشینی در زاهدان تاکید کرد: می‌توان گفت در شهر زاهدان از جمیعت حدود ۶۰۰ هزار نفر حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد در سکونتگاه‌های غیررسمی زندگی می‌کنند و سکونتگاه‌های متعارف بسیار محدودتر از سکونتگاه‌های غیر متعارف هستند نه تنها کوچه‌ها بلکه خیابان‌ها در این مناطق خاکی هستند. 

کابل کشی حاشیه‌نشین‌ها از تیر برق‌ها/برق‌گرفتگی و مرگ کودکان رایج شده! 

عضو هیات مدیره شرکت بازآفرینی شهری در پاسخ به این سوال که چگونه شهرداری بر این مناطق نظارت نداشته و ساکنین این مناطق چگونه در اقامت‌های غیر مجاز به زیرساخت‌هایی مانند برق دسترسی داشته‌اند، تاکید کرد: در این محلات حتی زیر ساخت برق هم وجود ندارد و ساکنین به صورت غیر مجاز از تیرهای برق کابل کشی می‌کنند و حتی در منطقه چنگولک چابهار و محله مرادآباد کابل‌هایی بر روی زمین دیده می‌شود و کودکان در همان زمین بازی می‌کنند و برق گرفتگی و مرگ کودکان در این منطقه امری رایج است. 

بابایی اقدم ادامه داد: یکی از محله‌هایی که بدترین شرایط زندگی را در آن موقعیت می‌بینیم، شهر سراوان است. هنوز بسیاری از این مناطق گازکشی انجام نشده است و با انبوهی از معابر خاکی مواجه هستیم. 

بابایی اقدام با اشاره به نقش شهرداری‌ها در ساماندهی این مناطق گفت: این وظیفه شهرداری‌هاست که نظامی را به ساخت و سازها و بحث صدور پروانه بدهد و سیاست پیشگیرانه و پیشگیری از ایجاد این بافت‌ها و سکونتگاه‌های غیر رسمی داشته باشد.