صادق ملکی در گفتگو با فرارو پاسخ داد:
آیا هم چنان میتوان به روند مذاکرات امیداوار بود؟
ابعاد توافقات، آرام آرام شکل گرفته و تعقیب خواهد شد. در گامهای اول گشایش تنگه هرمز، پایان محاصره دریایی و پس از آن موضوعات هستهای، سرنوشت اورانیوم، رفع تحریمها، صلح پایدار، رفع مسدویت از داراییهای ایران، پرداخت خسارات و اگر مذاکرات مستقیم خوب پیش رود میتواند در بلندمدت تا ورود سرمایه آمریکایی و حتی گشایش سفارتها پیش برود.
فرارو- تمدید آتشبس و پیگیری روند مذاکرات در برابر پایان آتش بس و آغاز مرحله دیگری از تنش نظامی، دو روی سکهای هستند که به آسمان پرتاب شده و نتیجه قطعی این که بر کدام سمت فرود میآید، احتمالا به زودی مشخص شود.
صادق ملکی، کارشناس، استراتژیست و تحلیلگر ارشد مسائل سیاسی در گفتگو با فرارو، به تحلیل وضعیت موجود پرداخته است:
آیا با توجه به اختلافاتی که بر سر محاصره دریایی و تنگه هرمز به وجود آمده است، آتش بس پایان مییابد؟
صادق ملکی: پیشبینی دقیق نسبت به ادامه آتشبس با توجه به ابعاد پیچیده و چند وجهی اختلافات سخت است. در نگاه خوشبینانه، با مد نظر قرار دادن مذاکرات اسلام آباد و اراده طرفین برای ادامه مذاکرات، طبیعی خواهد بود که آتش بس تمدید شود. سطح و نوع مذاکرات که از روند غیرمستقیم به روند مذاکرات مستقیم تغییر فاز داده و حضور و مدیریت مذاکرات توسط کانون اصلی قدرت در ایران از جمله عواملی است که امیدواری به آتش بس و پیشرفت مذاکرات را بیشتر کرده است.
آیا شاهد ادامه درگیریها خواهیم بود؟ این بار اگر جنگ شود دامنه آن تا کجا خواهد بود؟
صادق ملکی: به کارگیری اظهارات حماسی، تحقیر و تهدید، افزایش حجم نیرو، محاصره دریایی، بسته ماندن تنگه هرمز میتواند نه تنها آتشبس را پایان دهد، بلکه بسترساز جنگ در ابعادی شدیدتر شود. جنگی که هم جغرافیای آن گسترش یافته و هم ابعاد تخریب آن بسیار وسیع شده و رسیدن به صلح را بسیار سخت خواهد کرد. بنابراین نباید به تحقق این مسیر امکان داد.
آیا هم چنان میتوان به روند مذاکرات امیداوار بود؟ چه نوع توافقی بین ایران و آمریکا محتمل است؟
صادق ملکی: باید از مسیر صلح و توافقات پشتیبانی کرد، ما ظرفیت جنگ با آمریکا را نداریم. ضمن اینکه جنگها ابدی نبوده و نبایستی آنقدر ادامه یابند که پیروزی معادل شکست شود. تعمق کنیم که پیروزی در مفهوم کلاسیک بر آمریکا با توجه به تفاوت ظرفیتها امکان ندارد. با توجه به این موضوع این جنگ دو سرانجام بیشتر نداشته و ندارد یا شکست ما و یا توافق، با توجه به ظرفیتها و امکان دستیابی، ظاهراً عقلانیت حاکم بر میدان و دیپلماسی راه دوم را انتخاب کرده و ما باید از آن پشتیبانی کنیم.
باز تاکید میکنم هیچ جنگی ابدی نبوده و سرانجام هر جنگی صلح بوده و جنگ آمریکا با ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست. لذا هر اندیشه، کشور و یا افرادی که در ایجاد آتشبس و مذاکرات موثر بودهاند نباید اجازه دهند جنگ طلبان بر صلح طلبان فائق آیند. به شخصه به توافق بیش از جنگ امید داشته و دارم. آتشبس و مذاکرات در روند خود با فراز و نشیبهای همراه خواهد بود اما با مد نظر قرار دادن ابعاد خطرناک جنگ و اراده شکل گرفته به نظر میرسد شرایط توافق میان تهران و واشنگتن بیش از گذشته فراهم شده است.
ابعاد توافقات، آرام آرام شکل گرفته و تعقیب خواهد شد. در گامهای اول گشایش تنگه هرمز، پایان محاصره دریایی و پس از آن موضوعات هستهای، سرنوشت اورانیوم، رفع تحریمها، صلح پایدار، رفع مسدویت از داراییهای ایران، پرداخت خسارات و اگر مذاکرات مستقیم خوب پیش رود میتواند در بلندمدت تا ورود سرمایه آمریکایی و حتی گشایش سفارتها پیش برود. شاید برخی تصور کنند که این نگاه، با واقعیتهای امروز فاصله زیادی دارد اما نگاهی به جنگ ویتنام و شرایط پس از جنگ محل تعمق بوده است. ما نیز در اسلام آباد با قاتل شهید سلیمانی و… مذاکره کردیم. این موضوع، واقعیتهای میدانی تلخی دارد اما با کیاست میتواند به سرانجامی شیرین ختم شود.
یک نکته اساسی را یادآور میشوم، ما باید دیر یا زود مشکلات خود با آمریکا را در مذاکرات برد- برد و با مد نظر قرار دادن ظرفیت و امکان دستیابی حل و فصل کنیم. راههای دیگر بیراهه خواهد بود.
ژئوپلیتیک ایران از حساسترین و در عین حال مهمترین عوامل تاثیرگذار بر معادلات قدرت در بعد جهانی بوده و میباشد. لذا برقراری نوعی موازنه توسط ایران با قدرتهای جهانی در ژئوپلیتیک ایران امری الزامی بوده و میباشد. رعایت این اصل عامل ثبات، تعادل و توسعه خواهد بود.
آیا اسرائیل با توافق ایران و آمریکا کنار میآید؟
صادق ملکی: برخی از روی سادهاندیشی، آمریکا را عامل اسرائیل عنوان میکنند. برداشت این که واشنگتن گوش به فرمان تل آویو است خطا است. هر توافقی میان آمریکا و ایران صورت بگیرد، اسرائیل ملزم به رعایت آن خواهد بود. البته توافقات بین واشنگتن و تهران برای اسرائیل تهدید امنیتی نخواهد داشت. نکته آن که در خاورمیانه آمریکا دو ملاحظه راهبردی در بعد امنیتی دارد، که ایران با طرح صلح پایدار و امنیت انرژی برای همه تلویحا دو ملاحظه راهبردی آمریکا را پذیرفته است. مسائل هستهای، موشکی، تحریمها و… ذیل این دو موضوع بوده و امری قابل مذاکره و حل میباشند.
