ایران در رده بی‌کیفیت‌ترین اینترنت با طولانی‌ترین زمان قطعی

کمیسیون اینترنت انجمن تجارت الکترونیک در گزارش ششم خود از کیفیت اینترنت سه دوره قطعی در سال ۱۴۰۴ را مورد بررسی قرار داده است. دوره اول شامل قطع کامل اینترنت از ۱۸ تا ۲۸ دی ماه است که طبق جدیدترین به‌روزرسانی بانک جهانی، ایران جزو کشورهایی با بالاترین رخدادادهای قطع کامل اینترنت در سال ۲۰۲۶ قرار گرفته است. 

به گزارش شرق، ششمین گزارش کیفیت اینترنت بعد از چندین‌بار لغو شدن مراسم رونمایی از آن یک بار به دنبال حوادث دی ۱۴۰۴ و یکبار هم شروع جنگ اسراییل و آمریکا با ایران در ۹ اسفند، رونمایی شد. اینبار اما این رونمایی با حضور فعالان حق دسترسی آزاد به اینترنت و مدیران و اعضای انجمن تجارت الکترونیک نبود، بلکه به شکل یک فایل PDF برای خبرنگاران ارسال شد. برای دانلود همین فایل پی‌دی‌اف که کمتر از ۸ مگ بود آن هم در پیام‌رسان بله نزدیک به نیم‌ساعت زمان سپری شد، آن هم در پنجاه‌ویکمین روز از قطعی اینترنت به دنبال جنگ. 

این گزارش هم مانند پنج گزارش قبلی خود نشان می‌دهد که ایران در میان ۱۰ کشور با بدترین و بیشترین قطعی اینترنت قرار دارد. این گزارش نشان می‌دهد وضعیت اینترنت نسبت به دوره اول انتشار یعنی تابستان ۱۴۰۲ تغییر پیدا نکرده و برخلاف شعارهای دولت چهاردهم نه محدودیت‌ها کمتر شده نه کیفیت بهبود پیدا کرده و نه سرعت بهتر شده است. حتی در دستاوردی جدید ایران رکوردار طولانی‌ترین زمان قطع اینترنت (۹اسفند تا کنون) شده است.

همچنین اینترنت ایران در بخش سانسور هم از دیگر کشورها جلو زده است. داده‌های این گزارش مشخص می‌کند که ایران با ۳۹ درصد سانسور در میان دامنه‌های بررسی‌شده بعد از چین و میانمار در رتبه سوم قرار گرفته است. 

سه دوره قطعی فقط در یک سال

کمیسیون اینترنت انجمن تجارت الکترونیک در گزارش ششم خود از کیفیت اینترنت سه دوره قطعی در سال ۱۴۰۴ را مورد بررسی قرار داده است. دوره اول شامل قطع کامل اینترنت از ۱۸ تا ۲۸ دی ماه است که طبق جدیدترین به‌روزرسانی بانک جهانی، ایران جزو کشورهایی با بالاترین رخدادادهای قطع کامل اینترنت در سال ۲۰۲۶ قرار گرفته است. 

دوره دوم قطعی و اختلال در اینترنت به زمانی بر می‌گردد که وایت‌لیستی شکل گرفته و دسترسی‌های محدودی به برخی سایت‌های بین‌المللی از ۲۸ دی ماه تا ۷ بهمن برقرار شده است. گردآورندگان این گزارش اعلام می‌کنند که در این بازه زمانی «تئوری غلط و پر خسارت اینترنت سفید» امتحان شده است. ایده مطرح شده این بوده که با سفید کردن هزاران وب‌سایت به شکل گزینشی در اختیار افراد خاص قرار بگیرد و از این طریق جلوی اتصال VPN گرفته شود.

این گزارش تاکید می‌کند پیاده‌سازی همین ایده غلط باعث طولانی شدن قطعی اینترنت در دی شده تا در نهایت در ۷ بهمن اینترنت با اختلال و محدودیت شدید مجدد وصل شود. 

برخلاف ادعای مطرح شده که شبکه ملی اطلاعات قابلیت ارایه سرویس دهی به کاربران را دارد، داده‌های این گزارش نشان می‌دهد که از ۱۸ دی تا ۷ بهمن گذشته دسترسی به تمام سرویس‌های داخلی که حتی در داخل کشور میزبانی می‌شده، با قطعی مواجه شده است. 

دوره سوم قطع اینترنت همزمان با شروع جنگ در ۹ اسفند تا کنون یعنی ۳۰ فروردین باز می‌گردد، که در این گزارش مورد توجه قرار نگرفته است. 

در رده بالاترین کشور از نظر مسدودسازی

داده‌های این گزارش نشان می‌دهد، که اینترنت ایران تنها از نظر کیفیت و سرعت با مشکل مواجه نیست، بلکه ایجاد محدودیت در اینترنت و مسدودسازی دامنه‌ها و سرویس‌های مختلف باعث شده، ایران در میان محدودترین اینترنت‌های جهان قرار بگیرد.

براساس بررسی‌های این گزارش ایران با ۳۹ درصد سانسور در میان دامنه‌های بررسی‌شده و با رتبه ۹۸ در شاخص نهایی محدودیت قرار گرفته است. در این رتبه‌بندی، تنها چین با ۵۸ درصد سانسور و رتبه ۱۰۰ و میانمار با ۵۰ درصد سانسور و رتبه ۹۹ وضعیت محدودتری نسبت به ایران دارند. 

از سوی دیگر کشورهایی مانند روسیه با ۲۱ درصد سانسور و رتبه ۹۷ و پاکستان با ۸ درصد سانسور و رتبه ۹۶ حصور دارند که نشان می‌دهد فاصله ایران با بسیاری از کشورها در شاخص محدودیت قابل توجه است. همچنین کشورهایی مانند تانزانیا و بلاروس با درصدهای پایین‌تر سانسور در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. 

این گزارش نشان می‌دهد ایران در شاخص RTT (زمان رفت‌وبرگشت داده‌ها) که یکی از شاخص‌های اصلی سنجش تاخیر شبکه است، وضعیت نامطلوبی دارد. ایران از نظر تاخیر شبکه در ردیف کشورهایی قرار گرفته که تجربه کاربری نا مطلوبی دارند و تنها از چند کشور از جمله آنگولا، نیجریه، کنگو، سودان، مصر، اتیوپی، کامرون، ترکمنستان و کوبا عملکرد بهتری دارد. این مقایسه نشان می‌دهد که حتی در میان کشورهای در حال توسعه نیز جایگاه ایران از نظر تاخیر اینترنت در سطح پایین‌تری قرار گرفته است. 

در بخش دیگر این گزارش ایران در شاخص‌هایی مانند Speed، Latency، Bandwidth و Time با کشورها مختلف مقایسه شده است. در این مقایسه کشورهایی مانند تانزانیا، غنا، عراق، آرژانتین، دانمارک و سوئد حضور دارند. مقایسه این کشورها با ایران، تصویر روشن‌تری از جایگاه اینترنت ایران در مقیاس جهانی ارائه می‌دهد؛ به گونه‌ای که در حالی که کشورهای اروپایی توسعه یافتاه دانمارک و سوئد در میان کشورهایی با کیفیت بالاتر اینترنت قرار دارند، از سوی دیگر ایران در میان کشورهایی با کیفیت پایین‌تر شبکه جای گرفته است. 

این گزارش تاکید می‌کند که کیفیت اینترنت تنها به سرعت اتصال محدود نمی‌شود و عواملی مانند پایداری اتصال، میزان اختلال و محدودیت دسترسی نیز در تجربه کاربران نقش تعیین‌کننده دارند. آنطور که این گزارش مشخص می‌کند ایران از نظر سرعت اینترنت در میان ۱۰۰ کشور، در رتبه ۹۲ قرار جای گرفته است.